Vraag en antwoord Schiphol (Versie februari 2020)

A. Schiphol algemeen

1. Wat is er aan de hand met Schiphol?

Schiphol is nationaal van groot economisch belang, o.a. vanwege het netwerk aan verbindingen en de werkgelegenheid die de luchthaven oplevert. De luchtvaart is continu in beweging, het aantal vliegbewegingen verandert. Er is er sprake van een toename; Schiphol groeit. Hiermee neemt ook de overlast, zoals bijvoorbeeld de geluidshinder, toe.

Het Aldersakkoord uit 2008 is een door alle betrokkenen (luchtvaartsector, overheden, bewonersorganisaties) onderschreven pakket van maatregelen om ongebreidelde (winst gedreven) groei van Schiphol om te buigen naar een 'ontwikkeling in balans met de omgeving’.

Het Aldersakkoord gold voor de periode 2008 – 2020: groei van Schiphol naar 500.000 vliegbewegingen, met als belangrijke voorwaarde dat er hinderbeperking gerealiseerd zou worden. Eind 2019 is het aantal van 500.000 vliegbewegingen bijna bereikt.

2. Wat gaat er nu gebeuren met Schiphol?

De minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft in een brief (5 juli 2019) (pdf, 464 kB) een plan voor de luchthaven gepresenteerd: Schiphol mag onder voorwaarden, waaronder hinderbeperking, groeien tot 540.000 vluchten. Eerst de groei verdienen en in overleg met de omgeving. Een besluit hierover wordt genomen door de Tweede Kamer. We wachten nog op het uitgewerkte voorstel van de minister. Schiphol moet daar een pakket aan hinderbeperkende maatregelen voor aanleveren.

3. Wat vindt de gemeente van het voorstel van de minister?

De gemeenteraad heeft in een raadsvergadering in oktober 2019 het volgende gesteld:

  • "Genoeg is Genoeg”. Een verdere toename van de geluidshinder, als gevolg van het vliegverkeer vanaf Schiphol, is voor de inwoners en gemeenteraad van Uithoorn en De Kwakel onacceptabel.
  • De geluidsoverlast die we van Schiphol ondervinden moet zelfs substantieel minder worden.
  • Met de gemeente valt nu niet te praten over groei van het aantal vliegbewegingen. De in 2008 beloofde hinderbeperking moet eerst gerealiseerd zijn.
  • Uithoorn moet een gezonde en prettige plek blijven om te leven en onze kinderen te laten opgroeien.

4. Hoe worden het maximum van 500.000 en andere afspraken uit het Aldersakkoord gehandhaafd?

Op 28 november 2018 verscheen de concept-MER. De MER is nodig om het Nieuwe Normen- en Handhaving Stelsel (NNHS) wettelijk vast te leggen in het Luchthavenverkeersbesluit (LVB) Schiphol. Dit besluit moet ervoor zorgen dat de eerder met Schiphol gemaakte afspraken kunnen worden gehandhaafd. Het gaat hierbij om het maximum van 500.000 vluchten, het preferentieel baangebruik, de 4e baanregel en de inzet van de 50/50 regel.

Daarnaast laat de MER een doorkijk zien naar de effecten van een eventuele doorgroei naar 540.000 vluchten per jaar. Deze groei vindt volgens de MER berekeningen met name plaats via de zogenaamde secundaire banen, waaronder de Aalsmeerbaan. Mensen in Uithoorn en de Kwakel ondervinden met name hinder van de Aalsmeerbaan. Als deze baan intensiever gebruikt wordt, neemt naar verwachting ook de overlast toe. Helaas is het LVB nog steeds niet naar de Tweede kamer gestuurd voor besluitvorming.

Toelichting begrippen NNHS:

  • Preferentieel baangebruik: Er wordt zoveel mogelijk gestart en geland op de banen die de minste bebouwing belasten en hinder veroorzaken. Dit zijn de Polderbaan en de Kaagbaan. NB: preferentieel baangebruik is afhankelijk van omstandigheden zoals het weer.
  • 4e baan regel: Deze regel heeft tot doel het gelijktijdig gebruik van vier banen te beperken. In combinatie met het preferentieel baangebruik beschermt dit vooral het binnengebied, waar ook Uithoorn en De Kwakel in liggen. Het huidige stelsel kent een grenswaarde voor het gemiddelde gebruik van een vierde baan (40 vliegtuigbewegingen per dag) en een grenswaarde voor het maximale gebruik per dag van een vierde baan (80 vliegtuigbewegingen per dag).

5. Hoe komt het dat (het lijkt of) vliegtuigen nu veel lager over komen vliegen?

Dat komt omdat Schiphol een andere procedure heeft voor de manier waarop vliegtuigen opstijgen, het zogeheten NADP2. Vanaf de startbaan klimmen de vliegtuigen minder snel. Daardoor vliegen ze dus lager over de gebieden onder de routes. Dit levert brandstofbesparing op. Het betekent dat direct onder de route de hinder groter is, maar de spreiding van geluid gaat over een kleiner gebied.

6. Wat is het Aldersakkoord?

Alders was tot begin 2019 de voorzitter van een overlegtafel (ORS) over de ontwikkeling van de luchtvaart in zijn omgeving, welke is opgericht om het kabinet te adviseren over de ontwikkeling van de luchthaven Schiphol in samenhang met de luchthavens Eindhoven en Lelystad. In 2008 is een akkoord bereikt over de middellange termijnontwikkeling voor Schiphol. In het Aldersakkoord staat dat Schiphol mag groeien naar 500.000 vliegtuigbewegingen per jaar tot 2020, op voorwaarde dat de hinder wordt beperkt. Hiervoor zijn destijds verschillende afspraken gemaakt:

  • Selectieve groei Schiphol voor mainportgebonden verkeer;
  • Uitplaatsing van 70.000 niet-mainportgebonden vluchten (vooral vakantievluchten) naar Eindhoven en Lelystad;
  • Twee jaar durend experiment met een nieuw geluidstelsel, het nieuwe normen en handhavingstelsel (NNHS): preferent vliegen;
  • Onderzoek naar en uitvoering van hinderbeperking.

B. Wonen en vliegen

7. Wat is LIB?

LIB staat voor Luchthavenindelingbesluit Schiphol. Het LIB legt beperkingen op aan objecten, bebouwing en gebruiksfuncties in het gebied rond de luchthaven. 
Sinds januari 2019 is een nieuw Luchthavenindelingbesluit van kracht. Zodra de contouren uit het MER/LVB (als gevolg van het Nieuwe Normen- en Handhavingstelsel) bekend zijn, zullen de beperkingengebieden in het LIB hiermee in lijn worden gebracht. Deze volgende fase van wijziging van het LIB zal gelijktijdig en in samenhang met wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) ter besluitvorming aangeboden worden aan de Tweede Kamer.

8. Wat is een geluidscontour?

Een geluidscontour is een lijn rond een geluidsbron waar op een zeker moment een bepaald geluidsniveau heerst. In het algemeen kan gesteld worden dat de geluidsbelasting afneemt naarmate de lijn verder van de bron verwijderd is. Binnen de contour gelden bepaalde gebruiks- en bouwbeperkingen.

9. Wat is het verschil tussen LIB4 en 20Ke (LIB5)?

LIB wordt gebruikt voor gebieden en de beperkingen die daar gelden op gebouwen wegens geluid. Met de 20Ke zone werd gerefereerd aan een gebied waar een lagere geluidsbelasting aan de orde is en daar gelden dan ook minder beperkingen. Tegenwoordig wordt hiervoor ook wel de term LIB5 gebruikt. 20Ke wordt nu gebruikt voor het zogeheten planologisch afwegingsgebied en heeft geen relatie meer met geluidberekeningen. In veel documenten wordt de term 20Ke echter nog gebruikt onder de oude noemer; dit betreft dan een gebied dat een lagere geluidbelasting heeft dan LIB4.

10. Mag er binnen de contour helemaal niet gebouwd worden? Met andere woorden: gaat Uithoorn straks op slot?

De geldende regels binnen de LIB4 contour zijn nog steeds van kracht, waarbij nog extra uitzonderingsmaatregelen zijn opgenomen om de leefbaarheid te waarborgen. Ook zijn regels opgesteld voor het zogenoemde 20Ke gebied. De regels zijn er op gericht om binnen dit gebied enerzijds voldoende ruimte te laten voor de ontwikkeling van Schiphol en anderzijds om (woningbouw)ontwikkelingen mogelijk te maken. Er zal terughoudendheid betracht worden voor woningbouwmogelijkheden op plaatsen in de omgeving van Schiphol waar dat uit een oogpunt van geluid en groepsrisico minder wenselijk is. Tevens wordt hiermee woningbouw vermeden op plaatsen waar dat ook omwille van het gebruik van Schiphol niet wenselijk is. Dit sluit aan bij het gehanteerde principe om zo min mogelijk over dichtbebouwd te vliegen.

11. Wat gebeurt er met woningen en gebouwen die na de verschuiving ineens onder de LIB4 contour vallen?

Hier gebeurt niets mee, deze kunnen blijven bestaan.

12. Worden woningen die binnen de contour liggen per definitie minder waard?

De waarde van een woning wordt door een veelvoud aan factoren bepaald. Het is daarom onmogelijk om nu al te bepalen wat een besluit om de contour te verplaatsen met die waarde kan doen. Daar komt bij dat op dit moment nog niets definitief is.
Uiteindelijk wordt de waarde van de woning op de woningmarkt bepaald door middel van vraag en aanbod. Op voorhand valt hier geen voorspelling over te doen.

13. Wie betaalt een eventuele waardevermindering van een verschuiving van de contour?

Het ministerie inventariseert alle situaties die mogelijk schade ondervinden van de gewijzigde regelgeving. Op grond van de inventarisatie zal zij keuzes maken hoe wordt omgegaan met mogelijke gevallen van schade.

14. Als ik mijn woning wil verkopen, wat moet ik dan doen met deze informatie?

Een verkoper heeft een plicht om alle voor de koper relevante informatie voor het kopen van een woning met hem of haar te delen. De geluidscontour behoort hier ook toe. Hierover heeft de gemeenteraad een besluit (pdf, 48 kB) genomen. Overigens is hierover in de gemeente Uithoorn geen kettingbeding opgenomen.

15. Als ik een woning wil kopen, hoe weet ik dan of mijn woning straks in die zone komt te liggen. En kan ik dan alsnog schade claimen?

Het is van belang om de berichtgeving rond Schiphol goed in de gaten te houden. Zodra de nieuwe regelgeving en de contouren definitief zijn zal dit worden gepubliceerd in o.a. de Staatscourant. Verder kunt u op de website van de provincie Noord-Holland de contouren vinden en op postcode opzoeken of een woning hierbinnen valt.

C. Gemeente rol

16.Wat doet de gemeente om het belang van Uithoorn en De Kwakel voor het voetlicht te brengen?

De gemeente wil invloed uitoefenen op de toekomstige ontwikkeling van luchthaven Schiphol na 2020 en de nieuwe Luchtvaartnota die door het ministerie wordt voorbereid. Dit doen we om de leefbaarheid van Uithoorn en De Kwakel te verbeteren en waarborgen. Hinderbeperking is daarin ons belangrijkste doel. Dit doen we onder andere door actieve deelname aan de verschillende overleggen over Schiphol. Zoals met de Omgevingsraad, de Bestuurlijke Regiegroep Schiphol (BRS) en met Schiphol zelf. Daarnaast werkt Uithoorn intensief samen met andere gemeenten en hogere overheden zoals de provincie en het Rijk. We willen Uithoorn onder de aandacht blijven brengen door een actieve lobby.

17. Welke alternatieven en oplossingen ziet de gemeente nog?

Door het college van Burgemeester en Wethouders, in overleg met de gemeenteraad, worden volop gesprekken gevoerd met het ministerie van I&W, de Tweede Kamer, de provincie Noord-Holland, Schiphol en omliggende gemeenten om te onderzoeken hoe de last, die nu op de schouders van Uithoorn en De Kwakel drukt, verlicht kan worden. Gekeken wordt naar oplossingen die bij kunnen dragen aan een beter leefklimaat met minder hinder.

18. Wie bepaalt uiteindelijk hoe er gevlogen wordt en welke regels daarvoor gaan gelden?

De minister bepaalt welke afspraken in wetgeving worden opgenomen. Hoe gevlogen wordt komt in het “Luchthavenverkeersbesluit” en de ruimtelijke beperkingen in het “Luchthavenindelingbesluit”. Dit zal in de Tweede kamer besproken worden.

19. Wat voor onderzoek heeft de gemeente gedaan?

Wij begrijpen en delen de zorgen van onze bewoners en zetten ons op verschillende manieren in om de overlast te beperken. De gemeente Uithoorn heeft onderzoek laten doen naar mogelijkheden om de vertrekroutes vanaf de Aalsmeerbaan te verleggen. Daarmee willen we de geluidsoverlast voor de inwoners beperken. Het college en de gemeenteraad hebben de tijd en ruimte van andere overheden gekregen om dit eigen onderzoek te doen.

20. Wat zijn de belangrijkste conclusies van het onderzoek?

Het verleggen van routes levert per saldo over heel Uithoorn en De Kwakel een daling van de geluidsoverlast op. De varianten zijn vooral gunstig voor de bewoners van De Legmeer en Zijdelwaard. Echter, de geluidsoverlast neemt in De Kwakel en Meerwijk toe. Met die toename wordt het geluidsniveau in delen daarvan zelfs hoger dan het niveau nu in De Legmeer. Dat vinden wij voor de mensen die daar wonen niet acceptabel.

Deze conclusie is voor het college en de gemeenteraad een belangrijke reden om niet langer in te zetten op verlegging van de routes. Daarbij zorgt routeverlegging ook voor vergroting van ernstige hinder elders, vooral in Aalsmeer en Kudelstaart, iets wat uiteraard niet onze intentie is. Daarnaast komt er extra belasting van het milieu door langere vliegroutes.

21. Zijn de resultaten van het onderzoek wel de kosten waard geweest?

De gemeente zet zich in om de geluidsoverlast voor de inwoners te beperken en onderzoekt daarom verschillende mogelijkheden, de verlegging van de vertrekroutes was er daar een van. Nu dit onderzoek is afgerond weten we zeker dat het geen duurzame oplossing is. We vinden het jammer dat er voor onze inwoners geen beter resultaat komt uit ons onderzoek. Een dergelijke verschuiving van de overlast draagt niet bij aan verbetering van het leefklimaat. 

22. Zijn de uitkomsten van het onderzoek wel betrouwbaar, nu er ook vragen worden gesteld over de betrouwbaarheid van de MER?

Zowel in de (concept) MER als in het onderzoek is gerekend met de meest actuele rekenmethode; Doc29. Dit is de rekenmethode die ook door andere Europese landen wordt gehanteerd. De Commissie MER gaat de MER nog beoordelen.

23. Zijn er nog alternatieven, nu het onderzoek niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd?

In vervolg op het onderzoek is de ORS in 2019 op verzoek van de gemeente begonnen met een onderzoek naar verlegging van de waypoint Uithoorn. Het college en de gemeenteraad vinden dat de overlast in Uithoorn en De Kwakel minder moet worden. We blijven daarop inzetten in het belang van onze inwoners. Een belangrijke discussie daarin is de mogelijk verdere groei van Schiphol. Daarnaast blijven we aandringen op maatregelen voor minder hinder.

De herindeling van het luchtruim in 2023 kan voor Uithoorn misschien soelaas bieden, ook daarover zullen wij onze mening laten horen. Bij deze discussies zullen we de bewoners van Uithoorn en De Kwakel betrekken.