Update Armoedeaanpak Uithoorn en De Kwakel – nr. 3

Inhoud:

Goede voornemens na “een mondiaal rotjaar”

Het afgelopen jaar kan worden beschouwd als een mondiaal rotjaar. Bijna de hele wereldbevolking maakte zich ernstige zorgen over gezondheid, sociale contacten en geld. Mensen die zich voorheen prima redden, raakten hun baan kwijt. Ook jongeren, zelfstandigen en werknemers in de horeca, cultuur of evenementenbranche. Mensen zonder werk bleven werkloos. Dankzij steunmaatregelen vanuit het rijk konden veel bedrijven overeind blijven, maar we maken ons ernstige zorgen welke problemen tevoorschijn komen als de steunmaatregelen stoppen.

Ook in de gemeente Uithoorn is vanaf maart 2020 hard gewerkt om inwoners en ondernemers met geldzorgen te blijven ondersteunen. Essentiele activiteiten zoals schuldhulpverlening, Financieel Café en Voedselbank hebben hun werkwijze aangepast en konden “corona-proof” door.

Activiteiten uitgesteld
‘Iedereen doet mee’ is het motto van ons armoedebeleid, maar de meeste activiteiten zijn in 2020 (tijdelijk) gestopt. Veel kinderen uit minimagezinnen nemen deel aan sport of cultuur dankzij een bijdrage uit het Jeugdfonds Sport & Cultuur of de minimaregelingen van de gemeente. We hopen dat in 2021 iedereen weer mee kan doen, ongeacht de dikte van de portemonnee.
‘Iedereen doet mee’ was ook de naam van een evenement dat in april zou plaatsvinden, maar tot onze teleurstelling hebben we het op het laatste moment moet afgelasten. Wat ook helaas niet kon doorgaan, was het plan van de gemeente om langs te gaan op plaatsen waar veel inwoners met een krappe beurs samenkomen, en daar uit te leggen welke mogelijkheden er zijn om hun situatie te verbeteren. In plaats van in het buurthuis of in de moskee, werken we nu vanuit huis.

Signaleren, bespreken
Het signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen en inwoners informeren over regelingen en ondersteuning, is gelukkig wel voortgezet. Zo stonden in de Nieuwe Meerbode van 30 september, naast de maandelijkse rubriek ‘Wist u dat?’, twee pagina’s vol met informatie om geldproblemen tijdig aan te pakken. De aanpak kinderarmoede is medio 2020 uitgebreid met het voortgezet onderwijs en de jeugdgezondheidszorg, zodat nu alle scholen in Uithoorn meedoen met het signaleren van armoede in de klas en het toewerken naar een financieel gezonde toekomst. In 2019 en 2020 hebben 80 Uithoornse professionals en vrijwilligers een (online) training gevolgd ‘Signaleren van geldzorgen en dan?’

Extra’s voor minima
Bij twee acties hebben minimagezinnen iets extra’s ontvangen. Cliënten van de Voedselbank hebben een energievoucher ontvangen om duurzame artikelen te kunnen aanschaffen, zoals tochtstrips, radiatorfolie of ledlampen. Cliënten van Vluchtelingenwerk, Help ons helpen 0297 en de Voedselbank hebben een pakket ontvangen met beschermende artikelen: mondkapjes, handzeep en papieren zakdoekjes.

In het nieuwe jaar is hopelijk weer meer contact tussen mensen mogelijk. Dan kunnen we nog meer gaan samenwerken. In elk geval wil de gemeente in samenwerking met de jeugdgezondheidszorg en het onderwijs aandacht besteden aan financiële educatie tijdens de Week van het geld, van 22 t/m 26 maart 2021. 
Verder verwachten we met nieuwe wetgeving vanuit het Rijk mensen met schulden eerder, sneller en beter te kunnen helpen. Zo wordt vroegsignalering van betalingsachterstanden een wettelijke taak van gemeenten. In Uithoorn zijn we hier al mee gestart; we hebben in het coronajaar de eerste inwoners bereikt en een hulpaanbod gedaan.

Samen aanpakken in het nieuwe jaar!
Alle partners heel erg bedankt voor jullie bijdrage in het afgelopen jaar! We zien uit naar onze samenwerking in het nieuwe jaar. Want armoede pakken we met elkaar aan. Alle lezers van deze Update wensen wij een lichamelijk, geestelijk en financieel gezond 2021!

Daphne Woerden - Beleidsadviseur; 06 - 625661290; daphne.woerden@uithoorn.nl.
Stijn Roes Armoederegisseur;  06 - 25661145 stijn.roes@uithoorn.nl.

Gemeenten gaan contact opnemen bij betalingsachterstand inwoners

Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) aangepast. Vanaf nu kunnen woningcorporaties, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars hun signalen over oplopende betalingsachterstanden direct delen met de gemeente. Met deze signalen van dreigende schulden kan onze gemeente die huishoudens snel hulp bieden.

Vroeg er op af
In Uithoorn startte vorig jaar al de pilot “Vroeg er op af” (zie Update #1: Stand van zaken pilot Vroeg er op af!). Wethouder Ria Zijlstra: “Met de pilot proberen we een aanpak uit die inwoners behoedt voor een financiële situatie die niet meer te overzien is. De ervaring leert dat mensen met geldproblemen pas na 4 tot 5 jaar hulp gaan zoeken. De schuld waarmee zij bij onze schuldhulpverlening aankloppen, is gemiddeld 43 duizend euro. Dat kan je niet eenvoudig meer oplossen. Ik ben blij dat vroegsignalering van schulden nu een wettelijke taak van de gemeente is geworden. Het geeft ons de kans om pro-actief hulp te bieden.” 

De VNG schetst de nieuwe werkwijze van vroegsignalering in een overzichtelijke tekening:

Energie besparen en verduurzamen, ook met krappe beurs

Iedereen kan wel eens een steuntje in de rug gebruiken, zeker in deze tijd met corona. Daarom deelde de gemeente Uithoorn samen met lokale energiecoaches op 26 november gratis cadeaubonnen uit bij de Voedselbank. Met de cadeaubonnen kregen inwoners met een lager inkomen een bedrag van €44,- in handen voor de aanschaf van energiebesparende producten als ledlampen en radiatorfolie.

Het doel van deze actie was om inwoners met een lager inkomen te helpen bij het verduurzamen van hun woning en ze te helpen om energie te besparen. Op deze manier kunnen ze toch meedoen met de energietransitie én krijgen ze de mogelijkheid om hun energierekening te verlagen. Een win-win situatie dus. 

Cadeaubonnen
De gemeente werkt samen met verschillende externe partijen, zoals het Regionaal Energieloket. Begin 2020 werd bekendgemaakt dat gemeenten bij het Regionaal Energieloket cadeaubonnen konden inkopen. Deze cadeaubonnen bevatten elk een unieke code die kan worden verzilverd op de webshop van het Regionaal Energieloket. Al snel kwam naar voren dat er ook bonnen voor mensen met een lager inkomen moesten worden ingekocht, omdat energiebesparende producten vrij duur kunnen zijn en we ze graag wel de mogelijkheid wilden geven om ze toch aan te schaffen. 

Samenwerken met Voedselbank
De vraag was alleen: hoe bereik je deze mensen en hoe zorg je ervoor dat de bon ook op de juiste plek terechtkomt? In overleg met mijn collega Stijn [Roes, Armoederegisseur van de 
Gemeente Uithoorn; red.] kwam al snel de Voedselbank naar voren. Dit leek ons de juiste plek om te beginnen met uitdelen. De Voedselbank reageerde enthousiast op het idee en heeft goed geholpen bij het verspreiden van de informatie over het uitdeelmoment naar haar mensen. 

Energiecoaches
Om verschillende duurzame projecten binnen de gemeente Uithoorn met elkaar te verbinden, is er aan twee lokale energiecoaches gevraagd of zij mee wilden helpen bij het uitdelen van de cadeaubonnen. De energiecoaches zijn vrijwilligers met kennis en kunde over energiebesparing. De coaches konden de mensen ook meteen tips geven over hoe ze kunnen besparen op hun energierekening en welke producten daar bij kunnen helpen. Uiteraard hebben we ervoor gezorgd dat het uitdeelmoment volledig “corona-proof” was. De coaches deelden de cadeaubon uit via een (afval)grijper en ze bleven op 1,5 meter afstand. 

Er waren 66 cadeaubonnen beschikbaar. Dit aantal is gebaseerd op de cijfers die de Voedselbank heeft doorgegeven. Van al deze bonnen zijn er 56 uitgedeeld en vrijwel iedereen reageerde positief op de bon. De meeste mensen gingen in gesprek met de energiecoach en vroegen om tips. Daarnaast kregen de mensen ook een flyer mee over de energiecoaches: mochten ze nog extra hulp nodig hebben, dan kunnen ze altijd een afspraak maken met een van de coaches. 

Nieuwe ronde in 2021
Al met al kan er worden gezegd dat de actie een groot succes was en dat het positief is ontvangen. Voor 2021 staat eenzelfde project op de planning. We gaan kijken of we ook op andere plekken cadeaubonnen kunnen gaan uitdelen, en met welke andere lokale partijen we kunnen samenwerken. 

Meer weten?
Benieuwd naar het energieproject en besparing van energie(kosten) voor huishoudens met weinig bestedingsruimte? Neem contact op met projectleider Mariëlle Peeters, projectleider Duurzaamheid
Gemeente Uithoorn; marielle.peeters@duoplus.nl. Of kijk op regionaalenergieloket.nl

Het snijvlak van Laaggeletterdheid en Armoede

Er is een relatie tussen laaggeletterdheid en financiële zelfredzaamheid. Voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen, is een voorwaarde om een stabiele financiële situatie te krijgen en te houden. 

Feiten over de relatie tussen armoede en laaggeletterdheid:

  • Laaggeletterdheid is vaak een belemmering om zelfredzaam te zijn en armoede vergroot de kans op laaggeletterdheid (Christoffels, Baay, Bijlsma, & Levels, 2016; PwC, 2018; ROA, 2016).
  • De kans om ten minste één jaar onder de armoedegrens te leven, is onder laaggeletterden ruim twee keer zo groot als onder niet-laaggeletterden (19,0% tegenover 9,3%) (Christoffels et al., 2016).
  • Laaggeletterden zijn ruim twee keer zo vaak langdurig arm als niet-laaggeletterden (6,2% tegenover 2,5%) (Christoffels et al., 2016).
  • Bijna 100.000 mensen leven in armoede door laaggeletterdheid. Dit kost de overheid 95 miljoen euro per jaar aan sociale voorzieningen (PwC, 2018)
  • Mensen met financiële problemen hebben vaker een lagere leesvaardigheid. 50,3% van de onderzochte mensen bij Kredietbank Nederland en Syncasso valt in de risicogroep voor laaggeletterdheid (Keizer, 2018).
  • Mensen die moeite hebben met lezen of rekenen zijn oververtegenwoordigd onder mensen die zich aanmelden bij schuldhulpverlening (Madern, Jungmann, & Van Geuns, 2016).
  • De kwetsbare groep laaggeletterden komt niet makkelijk binnen bij de schuldhulpverlening. Zij weten vaak niet op eigen kracht de juiste weg te vinden (Nationale ombudsman, 2016)

Stichting Lezen en Schrijven
In de ‘Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024’ heeft de Rijksoverheid aan Stichting Lezen en Schrijven gevraagd om gemeenten te ondersteunen bij de opzet en uitvoering van de aanpak van laaggeletterdheid. Inmiddels hebben klantmanagers, kernteam en Sociaal Team van DUO+ de training “Herkennen, Omgaan en Doorverwijzen van laaggeletterden” gevolgd van Stichting Lezen & Schrijven. 

Integrale aanpak Taalhuis 
Een integrale aanpak moet ertoe leiden dat meer laaggeletterden worden bereikt en opgeleid. Hierbij werkt het Taalhuis samen met partijen in onderwijs, welzijn, vrijwilligersorganisaties en gezondheidszorg. Elke inwoner van de gemeente die moeite heeft met lezen, schrijven, spreken, luisteren, rekenen en digitale vaardigheden, kan zich aanmelden bij het Taalhuis. Getrainde vrijwilligers, voorzien van de juiste methode en instructie, staan klaar om met een laaggeletterde aan de slag te gaan. Dit betreft zowel Nederlands geboren laaggeletterden als anderstaligen. De vrijwilliger kan aansluiten op de specifieke behoeften, leerwijze, tempo, mogelijkheden en beschikbaarheid van de taalbehoeftige. Voor inburgeraars geldt overigens aan andere route naar taal- en rekenvaardigheden.

Meer informatie? Aanmelden?
Voor aanmelden of vragen over de basisvaardigheden, mail Claudia Prange, c.prange@stdb.nl of Nici Sonderman, n.sonderman@stdb.nl. Bellen kan ook: 0297-230280, of bezoek onze site taalhuisuithoorn.nl.
Kijk voor het effect van onze ondersteuning naar het filmpje van Habiba op YouTube:

Nieuw onderzoek naar betaalbaarheid sociale huurwoningen

Woningcorporatie Eigen Haard is van plan om in 2021 een woonlastenonderzoek uit te voeren. Het onderzoek moet inzicht bieden in betalingsproblemen bij huurders. De gemeente, Eigen Haard en Huurdersvereniging Uithoorn & De Kwakel zullen het onderzoek gebruiken om indien nodig (extra) maatregelen vast te stellen die de huurlasten in Uithoorn betaalbaar houden.

Het initiatief voor het onderzoek komt vanuit huurdersfederatie Alert. In deze federatie zitten huurdersverenigingen van Eigen Haard-woningen buiten de gemeente Amsterdam. Van de ongeveer 55.000 huizen die Eigen Haard bezit, staan er zo’n 4.000 in de gemeente Uithoorn. Huurdersvereniging Uithoorn & De Kwakel werkte binnen de Werkgroep betaalbaarheid mee aan het initiatief voor het onderzoek. 

Resultaten onderzoek 2019
Uit het regionale woningmarktonderzoek “Wonen in de metrapoolregio Amsterdam 2019” blijken de mogelijkheden om in deze regio betaalbare woonruimte te vinden in de laatste twee jaar verder zijn afgenomen. Ondanks het feit dat in deze periode juist erg veel nieuwe woningen zijn gebouwd, nam het percentage sociale huurwoningen af, terwijl ook het aandeel huishoudens met een laag inkomen steeg. Door de gespannen woningmarkt staat de betaalbaarheid van wonen dus onder druk. 

Samen maatregelen vaststellen
Uit het woonlastenonderzoek dat dit jaar wordt uitgevoerd, moet blijken in hoeverre huurders uit onze en andere regiogemeenten te maken hebben met betalingsproblemen. Als onderdeel van hun prestatieafspraken stellen de gemeente, Eigen Haard en de Huurdersvereniging daarna gezamenlijk vast welke (extra) maatregelen genomen worden om de sociale huurwoningen in Uithoorn betaalbaar te houden.

Meer weten?
Meer weten over het onderzoek en de gezamenlijke inspanningen voor betaalbare woonlasten in de gemeente Uithoorn? Neem contact op met Rosa de Mulder, beleidsadviseur Wonen bij de gemeente Uithoorn; 06 – 57 59 13 80; rosa.de.mulder@uithoorn.nl

Pilot Kinderarmoede Uithoorn

“Via WhatsApp ontvang ik foto’s van kinderen die cadeautjes uitpakken en de bijgevoegde tekst: ‘Super bedankt voor de bonnen. Wij zijn er echt heel blij mee en hebben iets leuks voor de kinderen kunnen kopen voor Sinterklaas’. Dit berichtje is een voorbeeld van hoe fijn het is dat ik als professional gebruik kan maken van laagdrempelige fondsen zoals de Pepernoot Actie van het Nationaal Fonds Kinderhulp.” – Anne van Dijk, Ouder-kindadviseur in Uithoorn.

Pioniers
Als Ouder-kindadviseurs (OKA’s) zijn wij in de zomer van 2019 betrokken geraakt bij de Armoedeaanpak van de gemeente Uithoorn. Als echte pioniers mochten wij aansluiten bij de tekentafel: daar kwam de pilot kinderarmoede uitrollen. De pilot is voor ons een duidelijk plan geworden waarin staat welke initiatieven er in Uithoorn zijn, welke professionals zich met het onderwerp Kinderarmoede bezig houden en welke acties er liggen. Met dit plan kwamen wij als OKA- team tot de conclusie dat veel van het werk dat wij doen valt onder wat het plan als doel heeft: een nieuwe aanpak om armoede onder kinderen te signaleren en te bespreken. En om met de ouders een plan te maken voor duurzame oplossingen, en dat samen uit te voeren.

Basisschool
Als OKA’s zijn wij verbonden aan alle basisscholen in Uithoorn. Wij zijn voor deze basisscholen hét aanspreekpunt als het gaat om de sociale kaart in Uithoorn en dus ook welke financiële initiatieven er zijn voor kinderen en hun ouders of verzorgers. Als OKA’s zijn wij de verbinder tussen ouders en verzorgers, het kind en de school. Als geen ander kunnen wij daarom het thema armoede bespreekbaar maken. Tijdens de gesprekken met ouders komt het thema financiën naar voren doordat ouders te maken hebben met een levensveranderende gebeurtenis zoals een scheiding, het verlies van een baan of een gezinsuitbreiding. Daarnaast zoeken wij ook de vraag-achter-de-vraag: ouders hebben naast hun eerste hulpvraag soms toch ook een vraag of zorg over hun financiën.

Armoede: informeren en agenderen
Onze rol in dit afgelopen jaar op de basisscholen heeft veel in het teken gestaan de basisscholen te informeren over het onderwerp armoede. Door dit onderwerp meer op de agenda te zetten bij de basisscholen hopen wij kinderarmoede vaker en beter in beeld te krijgen. Het informeren van de basisscholen doen wij door te vertellen over wat wij vanuit onze OKA-expertise weten, maar ook door uit te nodigen na te denken over welke leerlingen wellicht lijden onder kinderarmoede. Dit laatste doen wij door de financiële initiatieven binnen de gemeente Uithoorn onder de aandacht te brengen. Financiële initiatieven kunnen zijn aanvragen voor het Sportfonds, de zomeractie van Fonds Kinderhulp en Stichting Jarige Job. 

Hoe eerder, hoe beter
Voor het komende jaar willen wij de basisscholen blijven informeren en inspireren, juist omdat de basisscholenscholen naar ons idee dé vindplaats is voor kinderarmoede. Tevens willen wij de kinderopvang en peuteropvang betrekken en hen informeren over kinderarmoede. Hoe eerder armoede in beeld kan worden gebracht, hoe eerder het werkveld in Uithoorn inwoners kan gaan helpen.

Meer weten? Samenwerken met Ouder-kindadviseurs?
Neem contact op met Anne van Dijk, Ouder- en kindadviseur bij Uithoorn voor Elkaar; 06-30778552; a.van.dijk@mee-az.nl. Alle OKA-teamleden en hun werkgebied vind je op uithoornvoorelkaar.nu/kinderen, onder “Adviezen voor ouder en kind”.

Training "Signaleren van geldzorgen en dan?"

Bij mensen met geldzorgen is het belangrijk zo snel mogelijk inzicht in de financiële situatie te krijgen. Om erger te voorkomen. Daarom organiseerde Uithoorn voor Elkaar in 2019 en 2020 een aantal keren de training "Signaleren van geldzorgen en dan?".

In de trainingen, samengesteld met input van de gemeente, stonden de volgende onderdelen centraal: benoemen en bespreekbaar maken van mogelijke geldzorgen, vergroten van de sociale kaart en gebruik maken van elkaars expertise. Tijdige signalering en een integrale aanpak vanuit het beleid vergroten immers de kans op duurzame oplossingen voor inwoners van Uithoorn met geldzorgen.

Heel diverse trainingsgroepen
Voor de trainingen, die ook online werden gegeven, meldden zich in totaal meer dan 80 mensen aan uit het werkveld van Uithoorn en de Kwakel. Het leverde heel diverse trainingsgroepen op, met beroepskrachten en vrijwilligers uit het onderwijs, de gemeente, de huurdervereniging, de Rabobank, Brijder, ouderenadvies, bij sociaal loket, Duo+  et cetera. 

Reacties
“ Er waren deelnemers in de online training die ik nog niet kende en die waardevol zijn voor mijn netwerk.”
 “Goed om te horen hoe we kunnen signaleren, wat geldzorgen doet met mensen en hoe we elkaar kunnen vinden.”
“Ik vond de training erg leuk en vooral het delen van inzichten/ervaringen van collega’s van andere disciplines erg waardevol.”

Takeaways

  • Gebruik de expertise van anderen: je hoeft niet alles alleen te doen of het wiel opnieuw uit te vinden.
  • Plan, ook met andere disciplines en organisaties, regelmatige casuïstiek/intervisie om scherp te blijven op dit onderwerp
  • Zet ervaringsdeskundigen/bewoners in om mee te laten denken/ bij gesprekken/schrijven van beleid.
  • Deel interessante (achtergrond)artikelen en informatie met elkaar.

Meer weten? 
Bibian Hengeveld, namens Uithoorn voor Elkaar, 06 14884138; b.hengeveld@mee-az.nl. Of bekijk de tips en (achtergrond)informatie op signalenkaartarmoede.nl.

Aanmelden/afmelden update

Wilt u ook de volgende “Update Armoedeaanpak Uithoorn en De Kwakel” ontvangen? Mail naar gemeente@uithoorn.nl onder vermelding van “Update Armoedeaanpak” of “zaaknummer 2020-052116”. U kunt dit mailadres ook gebruiken om zich af te melden als u geen interesse meer heeft.